Ex Ekipman Muayenesi

Ex ekipman muayenesi, patlayıcı ortamlarda kullanılan tüm elektrikli ve mekanik ekipmanların güvenlik bütünlüğünün doğrulanması amacıyla yapılan sistematik denetim ve kontrol sürecidir. ATEX direktifleri ve IEC 60079 standart serisi kapsamında, patlayıcı atmosfer bulunan tesislerde Ex ekipman muayenesi yasal bir zorunluluktur.

Ex Ekipman Muayenesi Neden Gereklidir?

Patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmanlar, normal çalışma koşullarında ve öngörülebilir arıza durumlarında tutuşturma kaynağı oluşturmayacak şekilde tasarlanır ve sertifikalandırılır. Ancak zamanla mekanik aşınma, çevresel korozyon, yanlış bakım müdahaleleri ve modifikasyonlar ekipmanın koruma bütünlüğünü zayıflatabilir.

Ex ekipman muayenesi ile tespit edilen tipik sorunlar:

  • Alev sızdırmaz muhafazalarda (Ex d) conta hasarı veya flanş yüzey bozulması
  • Kablo giriş elemanlarında (cable gland) sızdırmazlık kaybı
  • Artan güvenlikli (Ex e) bağlantı kutularında kaçak akım mesafe ihlalleri
  • Kendinden güvenlikli (Ex i) devrelerde izolasyon direnci düşüşü
  • Topraklama bağlantılarında yüksek direnç veya kopma
  • Ekipman üzerindeki ATEX etiketlerinin okunaklılığını yitirmesi
  • Onaysız modifikasyon veya yedek parça kullanımı

Bu tür bozulmalar tespit edilmediğinde ekipman, sertifika koşullarını karşılamaz hale gelebilir ve patlayıcı ortamda potansiyel bir tutuşturma kaynağına dönüşebilir.

Muayene Türleri ve Kapsamları

IEC 60079-17 standardı, Ex ekipman muayenesini görsel muayene, yakın muayene ve detaylı muayene olmak üzere üç temel seviyede tanımlar.

Görsel Muayene (Visual Inspection)

Görsel muayene, ekipmanın dıştan gözle kontrol edilmesidir. Ekipman kapaklarının açılmasını veya tesisatın devre dışı bırakılmasını gerektirmez.

  • Ekipmanın fiziksel hasardan arınmış olduğunun kontrolü
  • ATEX ve sertifika etiketlerinin mevcudiyeti ve okunaklılığı
  • Kablo giriş elemanlarının sıkılık durumunun incelenmesi
  • Korozyon, deformasyon veya sızıntı belirtilerinin kontrolü
  • Ortam koşullarının ekipman özelliklerine uygunluğunun değerlendirilmesi

Görsel muayene, gerekli eğitimi almış tesis personeli tarafından düzenli aralıklarla gerçekleştirilebilir.

Yakın Muayene (Close Inspection)

Yakın muayene, görsel muayeneye ek olarak ekipman kapaklarının açılması ve iç bileşenlerin kontrol edilmesini kapsar. Bu işlem için genellikle tesisatın enerjisiz hale getirilmesi gerekir.

  • İç bağlantı terminallerinin sıkılık ve düzgünlük kontrolü
  • Conta ve sızdırmazlık elemanlarının durumunun incelenmesi
  • İç yüzeylerde korozyon, nem veya yabancı madde kontrolü
  • Kablo izolasyonlarının fiziksel bütünlüğünün değerlendirilmesi
  • Topraklama iletkenlerinin süreklilik testi
  • Kaçak akım mesafelerinin doğrulanması

Yakın muayene, Ex ekipman konusunda eğitimli ve yetkin kişiler tarafından yapılmalıdır.

Detaylı Muayene (Detailed Inspection)

Detaylı muayene, yakın muayeneye ek olarak ölçüm cihazları kullanılarak gerçekleştirilen kapsamlı teknik kontrolleri ve parametrik doğrulamaları içerir.

  • Alev sızdırmaz bağlantı yüzeylerinin boyutsal ölçümü
  • İzolasyon direnci testleri
  • Topraklama direnç ölçümleri
  • Sıcaklık sınıfının doğrulanması
  • Basınç ve sızdırmazlık gibi koruma tipine özel testler
  • Ekipman sertifika koşullarına uygunluğun doğrulanması

Detaylı muayene, konusunda uzman ve sertifikalı denetçiler tarafından gerçekleştirilmelidir.

Muayene Aralıkları

Ex ekipman muayene periyotları; ekipmanın türüne, koruma konseptine, çalışma ortamına ve tesis deneyimine göre belirlenir.

  • Görsel muayene: Operatör tarafından günlük veya haftalık
  • Yakın muayene: Ortam koşullarına göre 6 ile 12 ay arasında
  • Detaylı muayene: Ekipman türüne göre 12 ile 36 ay arasında

Korozif, titreşimli veya yoğun toz maruziyeti bulunan ortamlarda muayene periyotları kısaltılmalıdır. İlk muayene sonuçları, sonraki muayene aralıklarının optimize edilmesinde referans olarak kullanılmalıdır.

Muayene Sonrası Değerlendirme ve Raporlama

Her Ex ekipman muayenesinde tespit edilen bulgular, önem derecesine göre sınıflandırılmalı ve ekipman bazında kayıt altına alınmalıdır.

Kabul Edilebilir

Ekipmanın koruma bütünlüğü tamdır ve güvenli kullanıma devam edilebilir. Ekipmanda sertifika koşullarını veya patlamadan korunma özelliklerini zayıflatan bir bulgu bulunmamaktadır.

Uygunsuzluk

Ekipmanın koruma bütünlüğünü zayıflatan ancak doğrudan ve acil bir tehlike oluşturmayan bulgulardır. Belirlenen uygunsuzluklar, tanımlanan süre içerisinde düzeltici aksiyon uygulanarak giderilmelidir.

Kritik Uygunsuzluk

Ekipmanın patlayıcı ortamda tutuşturma kaynağı oluşturma potansiyeli taşıdığı durumlardır. Ekipman derhal devre dışı bırakılmalı veya ilgili bölge güvenli hale getirilmelidir.

Muayene Raporlarının Yönetimi

Muayene raporları ekipman bazında hazırlanmalı, tespit edilen bulgular ve düzeltici faaliyetler kayıt altına alınmalıdır. Bu kayıtlar, sonraki denetimlerde karşılaştırma ve ekipmanın durum takibi amacıyla kullanılmalıdır.

Yetkinlik Gereksinimleri

Ex ekipman muayenesi gerçekleştirecek personelin IEC 60079-17 ve CompEx veya muadili sertifikasyon programları kapsamında eğitim almış ve yetkinliğini belgelemiş olması beklenir.

Yetkin kişi; muayene ettiği koruma konseptlerinin çalışma prensiplerini, muhtemel arıza biçimlerini, ekipman sertifika koşullarını ve kabul kriterlerini bilmelidir. Muayenenin doğru kapsamda gerçekleştirilmesi, ekipmanın güvenlik bütünlüğünün güvenilir biçimde değerlendirilmesi açısından kritik önem taşır.

StaticEx Ex Ekipman Muayene Hizmetleri

StaticEx, sertifikalı uzman kadrosuyla patlayıcı ortamlardaki tüm Ex ekipmanlarınızın IEC 60079-17 kapsamında periyodik muayenesini gerçekleştirir.

Görsel, yakın ve detaylı muayene seviyelerinde hizmet sunarak tespit edilen bulguları önem derecesine göre raporlar, uygunsuzlukları kayıt altına alır ve düzeltici aksiyonlar için teknik rehberlik sağlarız.

Tesisinizin Ex ekipman muayene programını oluşturmak veya mevcut programınızı değerlendirmek için bizimle iletişime geçin.

İletişim Sayfasına Git